Daily PrEP คืออะไร? กินอย่างไรให้ป้องกัน HIV ได้สูงสุด
ในปัจจุบัน การป้องกันเชื้อเอชไอวี (HIV) ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การใช้ถุงยางอนามัยเท่านั้น แต่ยังมีทางเลือกที่ปลอดภัยและมีหลักฐานทางการแพทย์รองรับอย่าง ยา PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis) ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อเอชไอวีได้อย่างมีประสิทธิภาพ
หนึ่งในวิธีที่ได้รับความนิยมมากที่สุดคือ Daily PrEP หรือการรับประทานยา PrEP วันละหนึ่งเม็ดเป็นประจำทุกวัน เพื่อคงระดับยาในร่างกายให้พร้อมป้องกันเชื้ออยู่เสมอ แนวทางนี้เหมาะสำหรับผู้ที่มีเพศสัมพันธ์เป็นประจำ หรือมีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อเอชไอวี
บทความนี้จะพาคุณไปรู้จัก Daily PrEP ให้ลึกขึ้น — ตั้งแต่หลักการทำงาน วิธีเริ่มใช้ ข้อดี ข้อควรระวัง ไปจนถึงคำแนะนำจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญของ Bangkok Safe Clinic เพื่อให้คุณตัดสินใจได้อย่างมั่นใจและปลอดภัย
Daily PrEP คืออะไร
Daily PrEP คือแนวทางการป้องกันเชื้อเอชไอวี (HIV) โดยการรับประทานยาต้านไวรัสชนิดพิเศษวันละหนึ่งเม็ดเป็นประจำทุกวัน เพื่อให้ระดับยาในร่างกายคงที่และสามารถยับยั้งเชื้อได้ทันทีหากมีการสัมผัสเชื้อเกิดขึ้น
แนวทางนี้เหมาะสำหรับผู้ที่มีเพศสัมพันธ์เป็นประจำหรือมีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อเอชไอวี เมื่อใช้ยาอย่างต่อเนื่องและถูกวิธี จะช่วยลดโอกาสการติดเชื้อได้มากกว่า 99% ตามข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) และศูนย์ควบคุมโรคสหรัฐฯ (CDC)
ยาที่ใช้ใน Daily PrEP ส่วนใหญ่ประกอบด้วยตัวยา Tenofovir disoproxil fumarate (TDF) และ Emtricitabine (FTC) ซึ่งเป็นสูตรเดียวกับที่ใช้ในแนวทางสากล ควรอยู่ภายใต้การดูแลและคำแนะนำของแพทย์ เพื่อความปลอดภัยและประสิทธิภาพสูงสุดในการป้องกันเชื้อเอชไอวี
Daily PrEP ต่างจาก On-Demand PrEP และ PrEP แบบฉีดยังไง
การป้องกันเชื้อเอชไอวีด้วย PrEP ปัจจุบันมี 3 รูปแบบหลัก ได้แก่ Daily PrEP, On-Demand PrEP และ PrEP แบบฉีด (Injectable PrEP) ซึ่งให้ผลใกล้เคียงกัน แต่แตกต่างในวิธีใช้และความเหมาะสมกับพฤติกรรมของแต่ละคน
Daily PrEP คือการรับประทานยาทุกวัน เพื่อคงระดับยาในร่างกายอย่างต่อเนื่อง เหมาะสำหรับผู้ที่มีเพศสัมพันธ์เป็นประจำ หรือไม่สามารถคาดเดาช่วงเสี่ยงได้แน่นอน
On-Demand PrEP ใช้เฉพาะช่วงที่คาดว่าจะมีเพศสัมพันธ์ โดยกินยาก่อนและหลังตามตารางเฉพาะ เหมาะกับผู้ที่มีเพศสัมพันธ์ไม่บ่อย หรือสามารถวางแผนล่วงหน้าได้ชัดเจน
ส่วน PrEP แบบฉีด (Injectable PrEP) เป็นการฉีดยาป้องกัน HIV เข้ากล้ามทุก 2 เดือน ข้อดีคือไม่ต้องกินยาทุกวันและลดปัญหาลืมยา เหมาะกับคนที่ไม่สะดวกรับประทานยาประจำหรือมีตารางชีวิตไม่แน่นอน ตัวยาหลักที่ใช้คือ Cabotegravir (CAB-LA) ซึ่งผ่านการรับรองจากองค์การอนามัยโลก (WHO) และเริ่มใช้ในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทยในบางคลินิกเฉพาะทาง
ทั้งสามรูปแบบมีประสิทธิภาพในการป้องกันเชื้อเอชไอวีสูงมากเมื่อใช้ตามคำแนะนำของแพทย์ การเลือกใช้รูปแบบใดจึงขึ้นอยู่กับพฤติกรรม ความสะดวก และการประเมินความเสี่ยงของแต่ละบุคคล
Daily PrEP เหมาะกับใคร
Daily PrEP เหมาะสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อเอชไอวีสูง หรือมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกันเป็นประจำ เช่น ชายรักชาย (MSM), หญิงหรือชายที่มีคู่นอนหลายคน, ผู้ที่มีคู่นอนติดเชื้อเอชไอวี, และกลุ่มผู้ให้บริการทางเพศ (sex worker)
แนวทางนี้เหมาะกับคนที่ไม่สามารถวางแผนเพศสัมพันธ์ล่วงหน้าได้แน่นอน หรือมีชีวิตประจำวันที่มีโอกาสสัมผัสเชื้อโดยไม่ได้ตั้งใจ การรับประทานยาทุกวันช่วยให้ร่างกายมีระดับยาเพียงพอต่อการป้องกันอย่างต่อเนื่อง ลดความกังวลและเพิ่มความมั่นใจในความสัมพันธ์
นอกจากนี้ยังเหมาะกับผู้ที่ต้องการแนวทางป้องกันแบบระยะยาว โดยเฉพาะคนที่มีพฤติกรรมเสี่ยงสม่ำเสมอ เช่น มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยาง หรือไม่ทราบสถานะเชื้อของคู่ของตนเอง ทั้งนี้ควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ เพื่อให้การใช้ยาเหมาะสมกับสุขภาพและความเสี่ยงของแต่ละบุคคล
ขั้นตอนการเริ่มใช้ Daily PrEP
การเริ่มใช้ Daily PrEP ควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เฉพาะทาง เพื่อให้มั่นใจว่าสุขภาพพร้อมและการใช้ยาปลอดภัยที่สุด การเตรียมตัวที่ถูกต้องตั้งแต่ต้นจะช่วยให้การป้องกันเชื้อเอชไอวีได้ผลสูงสุด
- ตรวจสุขภาพก่อนเริ่มใช้ยา แพทย์จะตรวจเลือดเพื่อยืนยันว่าไม่มีการติดเชื้อเอชไอวี และประเมินการทำงานของไตและตับ รวมถึงตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ ก่อนเริ่มใช้ยา
- ปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกแนวทางที่เหมาะสม แพทย์จะช่วยประเมินว่าผู้ใช้เหมาะกับ Daily PrEP, On-Demand PrEP หรือ PrEP แบบฉีด เพื่อให้เหมาะกับพฤติกรรมและความสะดวกของแต่ละคน
- เริ่มรับประทานยาอย่างต่อเนื่องวันละหนึ่งเม็ด ควรกินเวลาเดียวกันทุกวัน และเริ่มอย่างน้อย 7 วันก่อนมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน เพื่อให้ระดับยาในร่างกายคงที่เพียงพอในการป้องกันเชื้อ
- ตรวจติดตามทุก 3 เดือน ผู้ใช้ควรกลับมาตรวจเลือดเป็นระยะ เพื่อติดตามผลข้างเคียงและยืนยันว่าไม่มีการติดเชื้อ รวมถึงรับยาเพิ่มอย่างปลอดภัยภายใต้คำแนะนำของแพทย์
วิธีการกิน Daily PrEP ให้ได้ผลสูงสุด
การใช้ Daily PrEP ให้ได้ผลสูงสุดขึ้นอยู่กับ “ความสม่ำเสมอ” และ “เวลาการรับประทานยา” การกินยาอย่างถูกวิธีจะช่วยให้ระดับยาในเลือดคงที่ และสามารถป้องกันเชื้อเอชไอวีได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ควรกินยา วันละหนึ่งเม็ดในเวลาเดียวกันทุกวัน จะเป็นก่อนหรือหลังอาหารก็ได้ เพื่อให้ร่างกายดูดซึมยาได้เต็มที่ และควรเริ่มกิน อย่างน้อย 7 วันก่อนมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน
หาก ลืมกินยา ให้รีบกินทันทีที่นึกได้ หากเกิน 12 ชั่วโมงไปแล้วให้ข้ามไปมื้อถัดไป ห้ามกินซ้ำสองเม็ดในวันเดียวกัน และหากหยุดยาไปหลายวัน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนกลับมาเริ่มใช้ใหม่ เพื่อประเมินระดับยาและความพร้อมของร่างกาย
การใช้ Daily PrEP อย่างต่อเนื่องควบคู่กับการตรวจเลือดทุก 3 เดือน จะช่วยให้การป้องกันเชื้อเอชไอวีมีประสิทธิภาพสูงสุด และลดโอกาสการเกิดผลข้างเคียงในระยะยาว
ประสิทธิภาพของ Daily PrEP
Daily PrEP เป็นแนวทางการป้องกันเชื้อเอชไอวีที่มีประสิทธิภาพสูงมาก เมื่อใช้ยาอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอ การศึกษาจากองค์การอนามัยโลก (WHO) และศูนย์ควบคุมโรคสหรัฐฯ (CDC) ระบุว่าสามารถลดความเสี่ยงในการติดเชื้อเอชไอวีได้มากกว่า 99% ในผู้ที่รับประทานยาเป็นประจำทุกวัน
กลไกของยา PrEP จะช่วยยับยั้งไม่ให้เชื้อเอชไอวีเพิ่มจำนวนในร่างกาย หากเกิดการสัมผัสเชื้อโดยไม่ได้ตั้งใจ จึงทำให้ไม่สามารถติดเชื้อได้ ทั้งนี้ ยาจะป้องกันเฉพาะเชื้อเอชไอวีเท่านั้น ไม่สามารถป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น เช่น หนองใน ซิฟิลิส หรือ HPV ได้
แม้ประสิทธิภาพของยา PrEP จะสูงมาก แต่ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับ “ความสม่ำเสมอในการกินยา” และ “การตรวจติดตามสุขภาพอย่างต่อเนื่อง” การใช้ถุงยางอนามัยร่วมด้วยยังคงเป็นแนวทางที่ช่วยเพิ่มการป้องกันและลดความเสี่ยงต่อโรคอื่นๆ ได้ดีที่สุด
ข้อดีของ Daily PrEP
Daily PrEP เป็นทางเลือกที่ช่วยให้การป้องกันเชื้อเอชไอวีเป็นเรื่องง่ายและต่อเนื่อง เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการความมั่นใจในทุกความสัมพันธ์ และไม่ต้องกังวลว่าจะลืมวางแผนก่อนมีเพศสัมพันธ์
ข้อดีสำคัญคือ ให้การป้องกันแบบต่อเนื่องตลอดเวลา เพียงรับประทานยาวันละหนึ่งเม็ด ระดับยาในร่างกายจะคงที่ สามารถยับยั้งเชื้อได้ทันทีหากเกิดการสัมผัส นอกจากนี้ยังช่วย ลดความเครียดและความกลัวการติดเชื้อ โดยเฉพาะในผู้ที่มีเพศสัมพันธ์เป็นประจำหรือมีคู่หลายคน
Daily PrEP ยังช่วยสร้าง ความมั่นใจในความสัมพันธ์ระยะยาว โดยเฉพาะคู่รักที่ฝ่ายหนึ่งมีเชื้อเอชไอวี (serodiscordant couple) เมื่อใช้ยาอย่างถูกวิธีและตรวจสุขภาพอย่างต่อเนื่อง ก็สามารถใช้ชีวิตและความสัมพันธ์ได้อย่างปลอดภัยมากขึ้น
อีกข้อดีคือความสะดวกและเข้าถึงง่าย เพราะมีหลายยี่ห้อให้เลือกในประเทศไทย และได้รับการรับรองจากองค์การอาหารและยา (อย.) แล้ว ทำให้เป็นแนวทางป้องกันเอชไอวีที่ทั้งปลอดภัย มีข้อมูลสนับสนุนทางการแพทย์ และเป็นที่ยอมรับทั่วโลก
ข้อควรระวังและผลข้างเคียงของ Daily PrEP
แม้ Daily PrEP จะเป็นวิธีป้องกันเชื้อเอชไอวีที่มีประสิทธิภาพสูง แต่ก็มีข้อควรระวังที่ผู้ใช้ควรรู้ เพื่อให้การใช้ยาปลอดภัยและเหมาะสมกับสุขภาพของแต่ละคน
ก่อนเริ่มใช้ยา ควรตรวจเลือดยืนยันว่าไม่ติดเชื้อเอชไอวี และประเมินการทำงานของไตและตับ เนื่องจากตัวยาอาจมีผลต่อระบบขับถ่ายในบางราย โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัวด้านไต แพทย์อาจปรับสูตรยาหรือแนวทางการใช้ให้เหมาะสม
ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นในช่วงเริ่มต้น เช่น คลื่นไส้ ปวดศีรษะ หรืออ่อนเพลีย ซึ่งมักหายไปเองภายในไม่กี่วันเมื่อร่างกายปรับตัวได้ หากมีอาการผิดปกติรุนแรง เช่น ปวดท้องมาก หรือปัสสาวะผิดปกติ ควรหยุดยาและรีบพบแพทย์ทันที
ผู้ที่ใช้ Daily PrEP ควรตรวจเลือดทุก 3 เดือน เพื่อติดตามสุขภาพ ตรวจยืนยันการไม่ติดเชื้อเอชไอวี และประเมินการทำงานของอวัยวะสำคัญอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การป้องกันเชื้อมีประสิทธิภาพและปลอดภัยในระยะยาว
รีวิวจากผู้ใช้จริงและประสบการณ์จากแพทย์
เสียงสะท้อนจากผู้ใช้ Daily PrEP ส่วนใหญ่บอกว่า “ชีวิตเปลี่ยนไปในทางที่ดีขึ้น” เพราะช่วยลดความกังวลและเพิ่มความมั่นใจในการใช้ชีวิตทางเพศ หลายคนรู้สึกอุ่นใจมากขึ้นเมื่อทราบว่าตัวเองได้รับการป้องกันอย่างต่อเนื่อง และยังตรวจสุขภาพสม่ำเสมอตามคำแนะนำของแพทย์
จากมุมมองของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ การใช้ Daily PrEP อย่างถูกต้องและต่อเนื่องภายใต้การติดตามทางการแพทย์ เป็นหนึ่งในแนวทางที่มีหลักฐานชัดเจนว่าช่วยลดการติดเชื้อเอชไอวีได้จริง โดยเฉพาะในกลุ่มชายรักชาย คู่รักที่ฝ่ายหนึ่งติดเชื้อ และผู้ที่มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันเป็นประจำ
แพทย์ยังเน้นว่าการใช้ PrEP ไม่ได้แทนที่ถุงยางอนามัย แต่เป็น “เกราะเสริม” ที่ช่วยเพิ่มความปลอดภัยมากขึ้น เมื่อใช้ร่วมกับการตรวจสุขภาพและปรึกษาแพทย์อย่างต่อเนื่อง ผู้ใช้ส่วนใหญ่สามารถใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจและปลอดภัยมากกว่าเดิม
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Daily PrEP
Daily PrEP ต้องกินกี่วันถึงจะเริ่มป้องกันได้?
- สำหรับผู้ชาย ควรเริ่มกินอย่างน้อย 7 วันก่อนมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน
- ส่วนผู้หญิงควรกินต่อเนื่องประมาณ 21 วัน เพื่อให้ระดับยาในร่างกายคงที่เพียงพอในการป้องกันเชื้อเอชไอวี
ถ้าลืมกิน Daily PrEP ต้องทำอย่างไร?
หากนึกได้ภายใน 12 ชั่วโมงให้รีบกินทันที แต่ถ้าเกินจากนั้นให้ข้ามไปกินมื้อถัดไปตามปกติ ห้ามกินซ้ำสองเม็ดในวันเดียวกัน และหากหยุดยาไปหลายวัน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มใหม่
Daily PrEP ปลอดภัยไหมถ้ากินนาน ๆ?
ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) และ CDC ยืนยันว่า Daily PrEP ปลอดภัยสำหรับการใช้ระยะยาว เพียงตรวจเลือดทุก 3 เดือน และติดตามสุขภาพกับแพทย์อย่างต่อเนื่อง ก็สามารถใช้ได้อย่างมั่นใจ
Daily PrEP ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นได้ไหม?
ไม่ได้ครับ PrEP ป้องกันเฉพาะเชื้อเอชไอวีเท่านั้น โรคอื่น เช่น หนองใน ซิฟิลิส หรือ HPV ยังต้องใช้ถุงยางอนามัยร่วมด้วยเพื่อการป้องกันที่ครบถ้วน
Daily PrEP ต่างจากยารักษาเอชไอวีอย่างไร?
ยา PrEP เป็นยาสำหรับ “ป้องกัน” ไม่ใช่การรักษา ในขณะที่ยารักษาเอชไอวี (ART) ใช้สำหรับผู้ที่ติดเชื้อแล้วเพื่อควบคุมปริมาณไวรัสในร่างกาย
ซื้อ Daily PrEP ได้ที่ไหน?
ควรได้รับยาจากแพทย์หรือคลินิกเฉพาะทางเท่านั้น เช่น Safe Clinic เพื่อให้มั่นใจว่ายาเป็นของแท้ ได้รับการตรวจสุขภาพก่อนเริ่มใช้ และมีการติดตามอย่างเหมาะสม
สรุป: Daily PrEP ช่วยให้คุณป้องกันเอชไอวีได้อย่างมั่นใจ
Daily PrEP เป็นแนวทางที่มีหลักฐานทางการแพทย์รองรับว่าช่วยลดโอกาสการติดเชื้อเอชไอวีได้มากกว่า 99% หากใช้ยาอย่างถูกต้องและต่อเนื่อง การปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มใช้และการตรวจติดตามทุก 3 เดือน คือหัวใจสำคัญของการป้องกันที่ปลอดภัย
สำหรับผู้ที่ต้องการแนวทางป้องกันที่มั่นคงและเหมาะกับไลฟ์สไตล์ของตนเอง Safe Clinic มีทีมแพทย์เฉพาะทางพร้อมให้คำแนะนำและดูแลอย่างใกล้ชิด เพื่อให้การใช้ PrEP ของคุณปลอดภัย มีประสิทธิภาพ และตอบโจทย์การใช้ชีวิตจริง
แหล่งอ้างอิง
- World Health Organization (WHO) – “Pre-exposure prophylaxis (PrEP)”
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – “Clinical Guidance for PrEP”
- NIH (HIVinfo) – “Pre-Exposure Prophylaxis (PrEP) to Prevent HIV Infection”
หากต้องการนัดหมายเข้ารับบริการหรือต้องการปรึกษาเพิ่มเติม
สามารถจองคิวผ่านเว็บไซต์ หรือ Inbox ทางช่องทาง Social Media ต่างๆ ได้ด้านล่างนี้
